QUỲNH THI

Tiểu Sử

 

 
 

 

 

Tên thật: PHAM QUANH LINH, tức PHAM QUANH VINH.

Sinh ngày: 5-2-1946, tại Áng Sơn , Ninh Bình, Bắc Việt.

Sau 30-4-75, sống tại Đàlạt. Đến Mỹ ngày 28-4-95, theo diện bảo lãnh. Hiện định cư tại Houston, Hoa kỳ.

Tác phẩm: TRÊN VÙNG TRỜI CÙNG KHỔ, thơ in tại Việt Nam năm 1974. TÊN EM LÀ HOA Kỳ, thơ in tại Mỹ năm 1998. TRƯỜNG CA MÙA CHUỘC TỘI in năm 2002 tại Houston USA.
Có bài và Thơ đăng trên các tạp chí văn học. Hiện cộng tác thường xuyên với Tạp chí Thơ, Garden Grove California Hoa Kỳ.

Cảm nhận thơ tân hình thức

Tôi viết Tân Hình Thức như một thằng bé con thả diều. Chiếc diều giấy cầm trong tay với một cuộn giây, chỉ cần có gió là ta thả ra. Chiếc diều bay lên, bay lên cao vút, xong rồi ta nằm xuống đất nhìn lên, thấy nó chao lượn, đảo qua đảo lại làm thao thức lòng ta. Nó đã thành hình là một bài thơ Tân Hình Thức (rất bình thường như một cậu bé con). Bởi nó mang lại khoái cảm ngất ngây thơ dại cho một cậu bé - Cậu bé nhà thơ.

Ta sống với thực tại, từng phút giây hiện thực, từng con con chữ hiện thực. Oà vỡ sự thánh thiện nơi một thiếu nữ đi tu xinh đẹp, làm run rẩy một người theo đạo tân tòng khờ khạo! Niềm xót thương một đóa lan rừng man dại. Rất vu vơ, dâng lên nỗi niềm đầy ắp, để nó đánh động lòng người. Vì nó đã trở thành thơ.

Tân Hình Thức không phải là cái rọ đâu bạn a. Bạn bảo “Bỏ cái rọ này để làm cái rọ khác chui vào, nhốt mình nhốt thơ thì còn gì là tự do, còn gì là bầu trời trong xanh để con chim trong lồng kêu khóc.” Tân Hình Thức là một thể thơ thô nhám như một khúc cây trang trí không được bào gọt ở một quán càfé văn nghệ, là một gam mầu thật nóng hay thật lạnh của một nhà họa sĩ dở hơi, một người khinh bạc đi ăn tiệc ở nhà một ông lớn, mà không cần com lê cà vạt. Nó giản dị đôi khi như một đứa bé ở truồng tắm mưa. Không rõ tâm trạng của bạn như thế nào, để bạn nói là bị mất tự do. Với tôi, nó không có gì ràng buộc như bằng trắc. Không chừng nó còn giải tỏa sự bế tắc nhàm chán, mượt mà, ước lệ, bắt chước, không thật vì tạo nhạc tính bằng vần điệu du dương.

Suy cho cùng giữa tự do và luật lệ là hai anh em song sinh. Chẳng có gì ở trên đời này là tự do tuyệt đối cả. Nếu cứ lấy luật lệ ra mà ngăn cấm tự do thì cũng không ai chịu được, mà tự do qúa chớn không có gì ngăn cản cũng nguy hiểm không kém. Ví như ta chạy xe trên freeway. Tự do nhưng phải kiểm soát tốc độ. Sang lane phải cẩn thận, chứ lúc đó đầu óc còn mê mải làm... thơ hay nghĩ ngợi việc khác là to chuyện. Một là xe khác húc ta hoặc ta đụng xe khác. Chết như bỡn.

Thơ Tân Hình Thức cũng như các thể thơ khác cùng tồn tại bình đẳng. Có khác chăng là ta thay đổi cách chơi. Cách chơi nào hay lạ, được nhiều người hưởng ứng thì nó sẽ tồn tại và phát triển, cách chơi nào cũ mèm nhàm chán thì cần thay đổi. Thay đổi một công việc thường ngày đã khó, nhất là những khuôn mẫu đã có sẵn trong lãnh vực văn học thi ca từ lâu đã là một việc nan giải. Người ta chỉ có thể đề xuất ra một trường phái mới. Một thể thơ mới song hành với những trường phái khác đang có đang hiện hành, rồi tuỳ cảm nhận của người làm thơ, hay quần chúng thưởng ngoạn thơ mà nó được phổ biến rộng rãi dài lâu hay không. Thực ra cái mới nào rồi cũng sẽ cũ. Thí dụ, phong trào thơ mới đầu thập niên ba mươi, hay tự lực văn đoàn, nhóm sáng tạo trong Nam năm 56. Phải công nhận, chỉ có phong trào thơ mới Tiền chiến là được dài lâu nhất. Từ năm 32 cho đến giờ vẫn thịnh hành.

Phong trào Tân Hình Thức hiện giờ cũng là một phong trào thơ mới được phát động, giống như những phong trào thơ kể trên hồi mới được du nhập. Chỉ khác với những phong trào trước là do một nhóm anh em trong Tạp chí Thơ có nhiệt huyết, muốn đưa một luồng khí mới một thể thơ mới làm phong phú thi ca Việt Nam bị trì trệ và bế tắc đang hướng tới phía trước để tìm lối đi ra. Thơ nghĩ cho cùng cũng giống như tôn giáo. Phải có nhiều trường phái khác nhau. Không thể gạt bỏ tôn giáo này để thay bằng tôn giáo nọ. Nghĩa là không thể coi đạo mình là chính đạo, còn đạo kia là tà đạo.Tất cả các tôn giáo phải bình đẳng đồng hành tùy sự tin tưởng và tín nhiệm của mỗi người. Song qui luật về tiến hóa, về phong cách thì cần phải thay đổi cho phù hợp với thời đại. Có điều thơ khác với tôn giáo ở phương diện thẩm mỹ và học thuật vì thơ là ngẫu hứng của đời sống. Nó làm tỉnh thức khoa học, để khoa học luôn phát minh và đó là nguyên nhân làm thay đổi thế giới làm thăng hoa đời sống con người. Nó còn là kết tinh của linh hồn văn học nhân loại. Do vậy tìm kiếm cái mới luôn là một bức xúc khát khao của các nhà thơ họ luôn luôn có những suy nghĩ đi trước thời đại, những cách sống riêng biệt, sở thích riêng biệt, không giống như những người bình thường, tập quán bình thường. Ngay ở trong gia đình nhiều khi cũng khó hòa đồng, thành ra sự quan hệ bị hiểu lầm là lập dị là khinh bạc cuộc đời.

Trong tương lai Tân Hình Thức hy vong phát triển sâu rộng được khắp nơi, nhưng ta biết rằng thi sĩ là người đi tìm cái đẹp và cái hoàn chỉnh (có thể những ước mơ chỉ là ước mơ, là vô vọng. Bởi cái đẹp nằm trong lãnh vực vô hạn, mà người đi tìm cái đẹp chỉ là một hữu hạn, không cần thiết phải thỏa mãn được ước vọng và tham vọng ấy. Biết đâu khi ta tìm được nó rồi, được mãn nguyện rồi, thì đời sống này còn gì là khát vọng mà cuộc sống mất đi khát vọng thì ý nghĩa của nó có khác gì sự chết) cho đến hết đời mình. Hết thế hệ này đến thế hệ khác. Song đó là một lạc thú. Lạc thú của sự sáng tạo dẫn đến phẫn nộ và gây sự với cuộc đời. Cảm tưởng của người nghệ sĩ là đi đến đâu là hắn gieo rắc điều khác biệt, là mục tiêu cho sự nghi kỵ, chống đối, vì bản đồng ca của nghệ thuật không phải lúc nào cũng êm tai theo qui ước truyền thống. Những manh nha đi tìm mảng trời xanh riêng luôn luôn là những thúc giục không thể dễ được nhiều người hòa nhập đồng tình. Vì cội rễ phát sinh quen tai, quen mắt, một bình yên không cần nặn óc suy nghĩ, tất cả mọi điều đã có sẵn, sự dễ giãi làm chết nghệ thuật. Lời cầu nguyện của người làm thơ luôn dấn bước theo thứ nghệ thuật khó khăn với chính mình, chống lại vẻ hời hợt được một số quần chúng tung hô, kênh kiệu theo kiểu thảm hại rẻ tiền, nhàm chán.

Thời gian dài hay ngắn của một trường phái hay học thuyết, kết quả là do quá trình sáng tạo của một tập thể nghệ sỹ sáng tác và của số đông người đọc có tâm huyết. Thời gian thì luôn đi tới, do vậy con người muốn tiến bộ để tồn tại, cứ phải lúp xúp chạy theo nó để đề xuất vấn đề, rồi lại tự mình giải quyết để thỏa mãn những vấn nạn do mình đặt ra. Tiến trình đời sống lập lại như những đợt sóng biển. Hết lớp này đến lớp khác và như thế cũng là một hạnh phúc của chúng ta. Một niềm vui cũng là nỗi bất an.

Thơ là gì?

Theo tôi thơ là một cõi mênh mông, vô tận. Bất cứ một bài thơ nào cũng phải phà hơi vào, một phần lý tri và hai phần con tim. Nghĩa là phần cảm xúc nhiều hơn lý trí. Khi làm thơ, tôi quên tất cả chung quanh, chỉ thấy hồn phiêu phiêu đồng bóng và thơ tuôn ra một cách dồn dập, nhiều khi viết không kịp. Tôi cũng cho rằng vô thức trộn lẫn cảm xúc, cấu tạo nên tính chất, mà khi viết ra ta gọi là thơ chăng?

 

mm

 

 

 

Last modified on 02/26/2007 - 3:30 PM © 2004 -2006 www.thotanhinhthuc.org.
HOME