GIỚI THIỆU "DẤU QUÊ"
INTRODUCTION TO TRACES OF MY HOMELAND   

Tom Riordan

 
 

 

 

MM

 

Ebook: Dau Que

 

Tập “Dấu Quê” của Khế Iêm có cùng một lúc tính đổi mới, nét hấp dẫn, lại dễ hiểu – điều hiếm có trong thơ! Bài thơ đầu tiên cung cấp một dẫn nhập tốt về thi pháp của ông, cũng như về sự phát hiện của tập thơ rằng chúng ta làm gì với những hồi ức đầy tiềm lực [để bùng phát] về những nơi chốn chúng ta đã mất đi:

trút hơi           thở
                  và ngồi duỗi ra
vào một nơi tưởng là đã tay trắng
          khom
          lưng          bất động như thế cho đến khi giọt
          chuông chiều kia làm tan đi người và        vật
          kiến tạo im ắng mà lâu nay                       bị
          che lấp bởi cánh liếp của                   lời kinh

Chúng ta thảy đều từng bị đuổi khỏi nhiều nơi chốn, khởi đầu là khỏi tử cung người mẹ, và rồi vào một thời điểm nào đó, khỏi tuổi thơ. Chúng ta đã từng lìa khỏi – hoặc là, trái với ý nguyện của chúng ta, từng bị buộc phải lìa khỏi – những người, những ngôi nhà, những thành phố, những quốc gia. Những gì chúng ta còn lại là những hồi ức của một bản ngã xưa cũ mà nó cùng đi theo tới nơi ở mới của chúng ta, nơi mà tại đó chúng ta cần phải xây đắp một bản ngã mới. Chúng ta xử trí thế nào với những hồi ức đó?

Trong bài thơ có tựa đề “Dấu Quê”, Khế Iêm tự hỏi liệu là đủ chăng khi

phà vào lũ mục
tử bằng đất nung
vói tay nhón cái phôi
pha với khói

vẽ lại hình dạng đã thành quen
thói

Trong bài “Với Gió”, ông suy tính xem liệu có thể

ngồi lênh đênh trên đồi tranh         cởi nắng
buộc vào cành non.

Xuyên suốt những bài thơ đó, là nét thuần nhất rõ rệt. Hầu như bất kì bài thơ nào cũng có thể biểu trưng cho toàn tập thơ, tuy thế lại không là sự lặp lại. Hết thảy chúng ta, hoặc là

phố lai lai (cáu)
đấm như trời giáng vào
mênh

hoặc


miệng cho chim chóc nhặt những
cọng mây giắt răng

hoặc

duỗi một chân
đồng thời ném mẫu thuốc ra ngoài không
gian

hoặc

câm như thóc

Khế Iêm có quan điểm thực dụng và đầy niềm thương cảm,

túm lấy hồn nhiên
hỏi cho ra chỗ vô lý
nghẹn họng

Cố gắng neo chặt vào những vấn đề thực tiễn của cuộc sống, nhưng ông nhìn ra nét hài hước trong chúng –

mai nhớ ra ga trở về nơi chôn nhau
nhé

Như vậy, đâu là sự dự đoán của ông, và của chúng ta? Có những

tình câm
nén lại ngoài cửa ngoài

Chúng ta có được những cơ hội. Như trong bài “Ấm Ớ”, nếu chúng ta đủ mạnh để

trói chặt
những khoảng khắc, và ngã
hôn tang thương
cùng mộng

thì chúng ta có cơ may để

chộp lấy hoang vu trên mắt
biếc

Nếu chúng ta có thể gom đủ niềm can đảm để giữ được một khoảng cách nào đó giữa bản thân chúng ta với quá khứ, thì chúng ta có thể thành công trong cuộc di cư tị nạn. Trong bài thơ cuối cùng, “Gửi Người Đồng hành”, những người nhập cư thành tựu đó rời bỏ nguồn gốc của họ – dù đó là nơi trước-khi-ra-đời, là tuổi thơ, hoặc quê hương –

đang run lên vì mưa sa
ngoài dặm
một cõi thinh không nằm trong sương

Đối với tôi, đó dường như là khoảnh khắc mà nhà thơ đã tới được một nơi nào khác, đã nói lời chào tạm biệt cái xưa cũ, và cuối cùng dường như sẵn sàng để bước vào và ngụ cư tại nơi nào đó mới mẻ.

Vậy nên vào lúc này tôi đã trông đợi tập thơ kế tiếp của Khế Iêm rồi. Ông ta đã tới được nơi đâu? Ông đã tìm kiếm được những gì? Cái tôi mới của ông sẽ nói lên những gì, khi giờ đây ông không còn là một di dân, mà là một lãng tử?

Phạm Kiều Tùng dịch

 

___________________________________________________

INTRODUCTION TO TRACES OF MY HOMELAND       

Traces of My Homeland by Khe Iem is innovative, fascinatingand clear, all at once—rare, in poetry! The first poem gives a good introduction to his poetics, as well as to the book's exploration of what we do with potent memories of places we've lost:

pour out           breaths
                 and sit stretched
into a place empty-handed
            bend

            back                         motionless as such until a drop
            of afternoon bell dissolves the self and           objects
            that are created lie silent as in the past            being
            covered up by the lattice wings of               prayers

 

        We've all been kicked out of places, starting with the womb and then, at some point, childhood. We have moved away from—or been removed against our will from—people, houses, cities, nations. What we are left with are powerful memories of an old self that comes along to our new location, where we need to construct a new self. How do we deal with those memories?

In his title poem “Vestiges,” Khe Iem wonders if it is enough to

breathe life into
clay figurines of herders
reach out to pinch the

vanishing smoke

and

redrawing the images that have become
habitual

In “With the Wind,” he contemplates the possibility of

sitting atop a grassy hill                         untying sunlight
tying it to a young branch.

All through these poems, there is a fine unity. Almost any of them couldrepresent the whole collection, yet there is no repetition. Whether we are all

                                    A town of half-breeds (angered)
                  punching the air, lost to the world
                                                         
or an

open
mouth for the birds to gather cloud,

or
                  
stretching one leg out
while simultaneously flicking a cigarette butt into

space

or

mute as paddy

Khe Iem's viewpoint is pragmatic and compassionate,

grasping for the natural
requesting the unreasonable

that was it for me

Trying to stay anchored in life's practicalities, he sees the humor in them—

tomorrow remember to leave for the station to return to one’s birthplace
okay

 So then, what is his, and our, prognosis? There are

feelings of falling in love

suppressed from beyond the front door

We have opportunities. If, as in “Stammering,” we are strong enough to

bind
the moments, and cast
a mournful kiss
to dreams

we have a chance of

catching the wildness in azure eyes
kissing quickly

If we can gather up enough courage to put some distance between ourselves and the past, we can successfully emigrate. In the last poem, “To Those Who Made the Journey,” these successful immigrant leave their origins—whether prebirth, childhood or homeland—

shuddering in a heavy rainfall
                        miles away
a silent empty region lying in the mist

To me, this feels like the moment where the poet has arrived somewhere else, has said goodbye to the old, and finally feels ready to enter and inhabit something new.

So, I look forward to Khe Iem's next book now too. Where has he come to? What has he found? What will his new self say, now that he is no longer an emigrant, but an adventurer?

 

 

Last modified on 03/06/2014 8:00 PM © 2004 2014 www.thotanhinhthuc.org.