GHẾ VÀ NGƯỜI
(Kịch)
Khế Iêm



Sân khấu tối mờ mờ, gồm một màn ảnh rộng được chiếu sáng ở phía sau, tạo nên sự tương phản cho một ư niệm phi thời gian và nơi chốn. Trên màn ảnh phóng lớn những h́nh họa, hay những diễn biến kịch. Tất cả tạo nên những tầng h́nh ảnh. Sử dụng kỹ thuật ánh sáng để phân hai bóng tối và ánh sáng.

Người đàn ông từ phía trái bước ra, cứng đơ và vô cảm, kiểu cách khôi hài và bụi đời (có thể mang mặt nạ), ngồi ngay giữa, bó gối, ngước nh́n lên màn ảnh. Sửa lại thế ngồi, duỗi ra, khoanh lại, nắn các khớp. Âm thanh làm nền được thu từ những tiếng động của của đời thường như tiếng máy giặt, tiếng xe, tiếng cười, tiếng căi cọ, tiếng ồn của đám đông, tiếng động vật, tiếng côn trùng...

Người đàn ông nh́n quanh, bất an, đứng dậy. Quay trở vào phía trái.

Màn ảnh trắng trong khoảnh khắc. Âm thanh tắt. Im lặng.

Người đàn ông bước ra, mang theo một chiếc ghế, đặt ở khoảng giữa sân khấu. Ngắm nghía, đo bằng chân từ bốn phía. Ngồi xuống bên cạnh, phía trái. Tiếng huưt sáo, la ó từ phía trái. Đứng dậy, ṿng qua phía bên phải, ngồi xuống. Tiếng huưt sáo, la ó từ phía bên phải. Đứng dậy, ngồi phía sau chiếc ghế. Tiếng huưt sáo và la ó từ phía sau. Đứng dậy, ngồi trước chiếc ghế. Nh́n lên màn ảnh.

(Có thể làm một đoạn phim ngắn về những chiếc ghế, bằng hoạt họa hay nếu hay hơn sử dụng như kỹ thuật quảng cáo, về thế giới ghế, chiến tranh ghế, di tản ghế, hội nghị ghế, băng đảng ghế, tội phạm ghế...)

Từ phía trái, người dẫn chỗ bước ra, tay cầm đèn bấm. Tới giữa sân khấu, rọi đèn vào chiếc ghế, rồi vào người đàn ông. Bỏ đèn vào trong túi áo, nắm lưng áo người đàn ông, kéo lên, nhận vào chiếc ghế. Người đàn ông lúng túng, lấm lét. Người dẫn chỗ bước xuống phía phải khán giả. Người đàn ông giữ thế bất động, nh́n theo, cho đến khi tiếng chân mất hút, th́ xuống ngồi lại phía trước chiếc ghế. Sửa lại thế ngồi, duỗi ra, khoanh lại, nắn các khớp.

(Khi tiếng nói từ hậu trường vừa dứt, đoạn văn được phát lại qua máy thu, vừa đủ để có thể nghe tiếng người đàn ông, một cách ḥa trộn giữa quá khứ và hiện tại. Hoặc có thể thu tiếng nói người đàn ông lại bằng một máy nhỏ đeo bên ḿnh rồi phát ra, như một thứ tiếng nói giả, trong lúc người đàn ông diễn những động tác câm. Tiếng nói người đàn ông cũng có thể phát ra từ người nhắc tuồng, mang ư nghĩa, tiếng nói của một người được nói ra từ một người khác. Tất cả tạo nên những lời độc thoại song song, tương tự hai cột trên một trang báo. Điều này tùy thuộc vào sự sắp xếp của đạo diễn, sự diễn xuất của diễn viên, cùng kỹ thuật âm thanh và ánh sáng. Trong khi vở kịch chưa diễn được, bạn đọc tạm đọc bắt đầu từng đoạn, từ cột bên phải phía trước rồi đến cột bên trái. Tuy nhiên, kịch chỉ để đọc th́ mất vui. Cũng cần ghi chú thêm, với cách nh́n và kỹ thuật dàn dựng mới về kịch, không có vở kịch nào mà không diễn được. Khả năng sáng tạo của đạo diễn và diễn viên, cùng sự thưởng ngoạn của khán giả là những yếu tố quyết định).



Khi đoạn văn đứt, được phát lại qua máy thu. Tiếng người đàn ông:



Tiếng nói từ hậu trường:



Cánh cửa phải được đóng lại (hay mở ra). Đóng lại (hay mở ra). Đóng lại (hay mở ra). Khi ra đi và trở về. Khi trở về và ra đi. Tôi chưa đóng cánh cửa lại. Cánh cửa chưa đóng tôi lại. Bởi tôi không biết lúc nào trở về và ra đi. Bởi cánh cửa không biết lúc nào trở về và ra đi. Mà chừng như tôi đă nhiều lần trở về và ra đi. Điều này thực sự là tôi (và cánh cửa) đều không nhớ hết. Nếu nhớ th́ cũng không biết nơi nào là nơi trở về, nơi nào là nơi ra đi. Giữa cái trở về và ra đi ấy, quả khó làm cho minh bạch, nhất là trong cái đầu vừa chật ních vừa rỗng không của tôi. Đó là chưa kể cảm xúc của tôi (khi chạm vào cánh cửa) hay của cánh cửa (khi chạm vào tôi). Vả lại, cho đến bây giờ tôi cũng không biết đâu là cửa, đâu là không cửa, và cánh cửa cũng không biết đâu là tôi, đâu là không tôi. V́ tôi có ra khỏi cánh cửa, và cánh cửa có ra khỏi tôi bao giờ. Nếu có th́ tôi phải biết lúc nào bước qua, lúc nào đứng lại chứ. Nhưng mà thôi, đằng nào tôi cũng phải đóng cửa lại (mở ra) mặc dù cánh cửa có đóng tôi lại (mở ra) hay không. Và đóng lại (hay mở ra) chẳng qua chỉ cần một động tác. Động tác, hẳn nhiên, phải thật đơn giản, v́ tôi (hay cánh cửa) vốn đơn giản. Bởi là tôi (hay cánh cửa) chưa hóa thành loài kỳ đà mà. Thật tức cười.



Tôi không kể chuyện bởi v́ những chuyện kể luôn luôn được kể từ những chuyện kể khác. Mà thật ra, cũng chẳng có chuyện kể nào đáng kể, v́ những chuyện kể nào rồi cũng giống chuyện kể nào. Vậy th́ tôi nói chẳng qua cũng chỉ để nói. Từ ngôn ngữ này qua ngôn ngữ khác, từ tiếng nói này đến tiếng nói khác, đó là âm bản, âm bản của những âm bản. Tiếng nói sống và chết, không sống và không chết. Bây giờ tôi không nói, v́ tôi chính là hiện thân của tiếng nói tôi. Tiếng nói tự nó là chính nó, tôi chính là tôi. Tôi là bóng ma, và bóng ma cũng là tôi. Tôi đă chôn tiếng nói, chôn tôi hay chôn cái bóng ma của tôi. Dù sao th́ tôi vẫn phải chôn cả tôi lẫn cái bóng ma của tôi. Như cuộc đời này chôn cuộc đời khác, thế hệ này chôn thế hệ khác, thế giới này chôn thế giới khác. Vả chăng, tôi ghét sự bất tử. Tôi ném tôi vào trong khoảng khắc. Khoảng khắc thức giấc, nổi nóng, chửi đổng. Bởi khoảng khắc không bao giờ đứng dậy, bởi khoảng khắc không bao giờ ngồi yên, bởi không có khoảng khắc nào giống khoảng khắc nào. Những bàn chân mắc bẫy bàn tay, những thở ra đánh tráo trở vào, những thói thường lừa gạt thói quen.

Cứ như thế.
Và cứ như thế.



Đứng dậy, quay sang bên trái. Tiếng la ó từ bên phải. Quay qua bên phải. Tiếng la ó từ bên trái. Đi qua phía phải, đến nửa chừng đổi ư, đi vào phía trái sân khấu. Vừa lúc, tiếng máy thu dứt.



Những đường thẳng bằng nhau, những đường ngang bằng nhau, những h́nh vuông bằng nhau, những mặt phẳng bằng nhau. Những khoảng không so le, và đầy hơi; những chiếc bụng đầy hơi, những lũ dơi đầy hơi.





Tiếng nói từ hậu trường. Sân khấu trống.



Khi đoạn văn đứt, được phát lại qua máy thu.





Trong lúc người đàn ông mang ra một chiếc ghế khác. Để ở phía sau chiếc ghế trước. Tiếng la ó từ phía sau. Để ở phía trái chiếc ghế trước. Ngồi phía phải chiếc ghế trước.

Tôi biết điều tôi không biết, và không biết điều tôi biết. Và giữa điều biết và không biết đó, tôi cũng không chắc, cái nào là biết, cái nào là không biết v́ trong cái biết, cũng có cái không biết, trong cái không biết, cũng có cái biết. Và cái không biết trong cái biết, cái biết trong cái không biết, lại có cả cái biết và không biết khác nữa. Như vậy th́ làm sao tôi có thể phân biệt cái không phân biệt hay không phân biệt cái phân biệt. Cũng giống như nói với kẻ không biết nghe và nghe những kẻ không biết nói. Điều này đôi lúc cũng phiền không ít, v́ tôi không rơ, tôi nói hay không nói với kẻ không biết nghe, và nghe hay không nghe với kẻ không biết nói. Như vậy, nói chẳng phải cốt để nghe, và nghe chẳng phải cốt để nói. Tôi vẫn nói đấy mà tôi có nghe đâu. Tôi vẫn nghe đấy mà tôi có nói đâu.

Đứng lên, đi vào phía phải sân khấu. Vừa lúc, tiếng máy thu dứt.

Khi đoạn văn đứt, được phát lại qua máy thu.

Trong lúc người đàn ông ra từ phía phải, mang theo một chiếc ghế. Để ở phía sau chiếc ghế đầu tiên. Tiếng la ó từ phía sau. Để ở phía sau chiếc ghế thứ hai. Tiếng la ó từ phía sau. Để ở phía phải chiếc ghế đầu tiên. Ngồi ở phía trước chiếc ghế đầu tiên.

Tôi ngủ giữa lúc thức và thức giữa lúc ngủ. T́nh trạng này đă thành thói quen, và chính tôi cũng không thể biết, lúc nào đang ngủ, lúc nào đang thức. Có khi chính trong lúc đang ngủ, tôi lại thức và chính trong lúc đang thức, tôi lại ngủ. Như vậy giữa đem và ngày, trắng và đen, sáng và tối chỉ là chuyện hàm hồ. Và những chuyện tôi làm hay không làm, không làm hay làm, cũng chỉ là chuyện hàm hồ. Có chăng trong lúc tôi làm hay không làm ấy, tôi biết tôi làm không làm. Nhưng cũng có khi tôi không biết tôi làm lúc làm, và không biết không làm lúc không làm. Cái sự thể tréo cẳng ngỗng này tôi không biết phải xử sự ra sao, bởi nếu cứ kéo dài măi, tôi sẽ tưởng cái nọ là cái kia, cái kia là cái kia khác; mà thật ra cái kia cũng chỉ là cái nọ, cái nọ cũng chỉ là cái kia khác. Đó là kiểu trông gà hóa quốc, lấy hư làm thật để dọa nạt suông cho vui đời thôi. Mà đời th́ đâu có đáng, nó không làm tôi vui th́ cắc cớ ǵ tôi phải làm cho nó vui chứ. Với lại giữa tôi và đời nào có liên hệ ǵ. Đời là đời, tôi là tôi, như chiếc áo mặc ngoài, đổi thay hoài. Tôi đổi đời này lấy đời khác, đổi tôi này lấy tôi khác, đổi áo này lấy áo khác vậy mà.

Đứng lên, đi vào phía trái sân khấu. Vừa lúc, tiếng máy thu dứt.

Khi đoạn văn đứt, được phát lại qua máy thu.

Trong lúc người đàn ông ra từ phía trái, mang theo chiếc ghế. Để ở phía sau chiếc ghế đầu tiên, tiếng la ó từ phía sau. Để ở phía sau chiếc ghế thứ hai, tiếng la ó từ phía sau. Để ở phía sau chiếc ghế thứ ba, tiếng la ó từ phía sau. Để ở phía trước chiếc ghế đầu tiên. Ngồi ở phía trái chiếc ghế đầu tiên, tiếng la ó từ phía trái. Ngồi ở phía phải chiếc ghế đầu tiên.

Làm sao tôi có thể trả lời câu hỏi của tôi? Làm sao tôi có thể trả lời câu hỏi của tôi? Mà câu trả lời của tôi lại từ câu hỏi của tôi. Cứ như thế, tôi càng lúc càng rời xa câu hỏi của tôi. Và khi tôi đi t́m lại câu hỏi của tôi th́ tôi càng lúc càng xa câu trả lời của tôi. Vậy th́ đâu là câu hỏi, đâu là câu trả lời của tôi. Và câu trả lời có lạc ra ngoài câu hỏi, câu hỏi lạc ra ngoài câu trả lời, tôi lạc ra ngoài tôi? Và tôi ở đâu đó, trong bóng tối hay ngoài ánh sáng, bên bờ này hay bên bờ nọ, giữa câu hỏi và trả lời, giữa câu hỏi và câu hỏi, hay giữa trả lời và trả lời? Tôi làm sao biết được.

Đi vào phía phải sân khấu. Vừa lúc, tiếng máy thu dứt.

Khi đoạn văn đứt, được phát lại qua máy thu.

Trong lúc người đàn ông ra từ phía phải, mang theo chiếc ghế. Để ở phía trái chiếc ghế đầu tiên. Tiếng la ó từ phía trái. Để ở phía phải chiếc ghế đầu tiên. Ngồi ở phía trái chiếc ghế đầu tiên.

Tôi chỉ nói nửa lời, c̣n nửa lời được nói từ kẻ khác. Tôi không biết kẻ khác, và kẻ khác cũng không biết kẻ khác khác. Nhưng nửa lời này cũng nằm trong nửa lời khác, và nửa lời khác cũng nằm trong nửa lời khác khác. Tôi chỉ biết nửa điều, c̣n nửa điều rơi vào nơi nửa điều khác. Và giữa nửa lời và nửa điều, ở giữa nửa lời và nửa điều khác. Vậy th́ cái nửa tôi và giữa tôi đâu có khác ǵ cái nửa tôi và giữa tôi khác. C̣n cái trong lời và ngoài lời, trong điều và ngoài điều, trong tôi và ngoài tôi chẳng qua cũng chỉ là cái trong lời và ngoài lời, trong điều và ngoài điều, trong tôi và ngoài tôi khác. Như thế th́ tôi đang là tôi hay không đang là tôi. Ngay cái đang ấy cũng chỉ là cái nửa đang và nửa không đang, giữa đang và giữa không đang, trong đang và trong không đang, ngoài đang và ngoài không đang khác. Vậy th́ có đáng ǵ để bàn luận nữa đâu.

Đi vào phía trái sân khấu. Vừa lúc, tiếng máy thu dứt.

Khi đoạn văn đứt, được phát lại qua máy thu.

Trong lúc người đàn ông ra từ phía trái, mang theo chiếc ghế. Để ở phía trái chiếc ghế đầu tiên. Đi vào phía trái sân khấu. Nói vọng ra:

-- Những cuộc đời đầu làng.
-- Những lũy tre đầu làng.
-- Những nụ cười đầu làng.
-- Những mái tóc đầu làng.
-- Những mối t́nh đầu làng.
-- Cứ mở cửa ra rồi bước vào, phải không?
-- Cứ mở cửa vào rồi bước ra, phải không?
-- Cứ bước tới rồi lui, phải không?
-- Cứ chết đi rồi sống lại, phải không?
-- Những con đường mèo, những con đường không mèo, những con đường ngan, vịt, những con đường nhái bén, những con đường ễnh ương.

Khi đoạn văn đứt, được phát lại qua máy thu.

Trong lúc người dẫn chỗ lên từ phía trái khán giả, soi đèn qua dăy ghế. Không thấy ai. Đi vào phía phải sân khấu. Tiếng vọng của người đàn ông từ phía trái.

-- Sự vật thôi là sự vật.
-- Ngôn ngữ thôi là ngôn ngữ.
-- H́nh ảnh thôi là h́nh ảnh.
-- Ai có thể ngăn cản được điều này?
-- Ai có thể đọc những điều đă đọc?
-- Ai có thể nhận biết những điều đă nhận biết?
-- Ai có thể lấy ra những điều đă lấy ra?
-- Tôi chưa nói một lời nào v́ tôi chưa sống một lần nào.
-- Tôi chưa nói một lời nào v́ tôi chưa chết một lần nào.
-- Tôi chưa là tôi một lần nào v́ bầu trời chưa hề có từ đầu.
-- Tôi chưa là tôi một lần nào v́ trái đất chưa hề có từ đầu.

Tôi phải trở ra. Tôi phải trở ra ngay.



Căn pḥng không cửa vào, chiến tranh không cửa vào, tấm lịch không cửa vào. Cái bàn giả trang cái ghế, số ít giả trang số nhiều, tôi giả trang tôi. Người cha gây gỗ với người mẹ, ḥa b́nh gây gỗ với chiến tranh. Nhưng tôi sinh ra từ một thế giới là bản sao của thế giới khác. Những giấc mơ là bản sao của giấc mơ khác. Những giấc mơ đau răng, những cái tôi đau răng. Những câu hát đè lên câu hát, những hoàng hôn đè lên b́nh minh. Như thực tại chẳng bao giờ hiện hữu, như thực tại đă từng hiện hữu, như con người lang thang ở từng góc phố, như góc phố say khướt ở mỗi lề đường. Những mái tranh trôi trên ḍng sông, những ḍng sông tỏ t́nh với đồng bằng, cô gái tỏ t́nh với chàng trai, con mắt tỏ t́nh với cái mũi. Những cái mũi đeo bong bóng cặp kè với cái mũi đeo nữ trang. Tôi giă từ đời sống, đời sống giă từ cái chết, cái chết giă từ cái chết khác. Không ai thực sự đă sống, không ai thực sự đă chết.

Cứ như thế.
Và cứ như thế.

Những bức tranh cà nhắc, những người thân cà nhắc, những láng giềng cà nhắc, những bữa ăn cà nhắc, những cửa hàng cà nhắc. Những con đường cà tàng, những dăy phố cà tàng, những nỗi buồn cà tàng, những hạnh phúc cà tàng. Những cái thân cà khổ.

Tiếng nói từ hậu trường. Sân khấu trống.

Con người tiếp tục con người, chiến tranh tiếp tục chiến tranh. Sự sống đứt ĺa sự sống: cây đứt ĺa rễ, môi đứt ĺa răng, mồ mả đứt ĺa đất đai, quê cũ đứt ĺa quê người. Và cứ vậy con người tiếp tục con người, chiến tranh tiếp tục chiến tranh. Nơi chốn này chồng lên nơi chốn khác, những chiếc ghế chồng lên chiếc ghế khác. Những chiếc ghế không cảm xúc, đeo mặt nạ, mang găng tay. Những chiếc ghế sát nhân, những chiếc ghế ở ngoài ṿng pháp luật. Tôi ở ngoài tôi. Những cái tôi ở ngoài định kiến; những định kiến đầu đường xó chợ, những giấc mơ đầu đường xó chợ, những sự thực đầu đường xó chợ, những cuộc đời đầu đường xó chợ. Những giá mua nghi ngờ giá bán, những giá đắt thử thách giá rẻ, những giá rét đổi chác giá băng. Những cái giá hôm nay, những cái giá hôm qua.

Cứ như thế.
Và cứ như thế.

Những chiếc ghế yêu nhau, những chiếc ghế không yêu nhau. Tôi lách ḿnh ra khỏi đồ vật, đồ vật lách ḿnh ra khỏi ngôn ngữ. Những danh từ mắng nhiếc động từ, những động từ bị cáo xử án những động từ quan ṭa. Khán giả là nhân vật bị lật ngược. Đừng hỏi cái tủ lạnh làm ǵ cho chúng ta, hăy hỏi chúng ta làm ǵ cho cái tủ lạnh. Mỗi người có nhiều khuôn mặt; những khuôn mặt b́nh đẳng, những mă số b́nh đẳng, những tṛ chơi b́nh đẳng. Những tṛ chơi không bao giờ lập lại, và chấm dứt. Những câu văn không bao giờ lập lại, và chấm dứt. Những chủ từ lỡ bước, những túc từ sang ngang.

Tiếng nói từ hậu trường. Sân khấu trống.

Tôi bước qua quá khứ, bước qua tuổi trẻ, bước qua tuổi già, bước qua những hầm chôn người. Những cánh đồng thuốc lá đến thăm cánh đồng lúa ḿ. Em đến thăm tôi. Nhưng không nhất thiết tôi cứ phải lây lất với nỗi lây lất. Tôi mai kia và tôi bây giờ, tôi lăng nhăng và tôi khó hiểu. Tôi lờ đi mọi thứ, và mọi thứ lờ đi mọi thứ khác. Tôi đóng kịch như đóng đinh, tôi múa rối như múa lân. Tôi bất động. Mặc dù trái tim vẫn đập. Những trái tim đập cửa vào lúc chạng vạng, những trái tim đập cửa vào lúc nửa đêm, tôi đập tôi giữa lúc tỉnh giấc.

Cứ như thế.
Và cứ như thế.

Những kẻ đánh giày thất thểu trong đêm tối mùa đông. Những đứa con của cùng một người đàn bà, những đứa con của cùng một người đàn ông, những đứa con cùng cha khác mẹ, những đứa con cùng mẹ khác cha, những đứa con không cha mẹ, những đứa con tha phương cầu thực, những đứa con từ đông qua tây, từ nam ra bắc, từ trái sang phải, những đứa con nói cùng một thứ tiếng, những đứa con nói nhiều thứ tiếng, những đứa con có cùng màu da, những đứa con có nhiều màu da, những đứa con có quá nhiều dị biệt.

Tiếng nói từ hậu trường. Sân khấu trống.

Thế giới chó đánh nhau với thế giới chó khác. Kẻ mất ngủ đánh kẻ khó ngủ, đười ươi đánh đười ươi, những phường tuồng cứ làm phường tuồng. Những cơn suyễn kéo đến lúc ban mai, và chẳng có ǵ mất đi, hay c̣n lại lúc chiều hôm. Những kẻ ngu cứ ngu, những kẻ khôn cứ khôn. Mâu thuẫn vẫn y như vậy. Sân khấu không có kịch bản, kịch bản không có nhân vật, biến cố là không biến cố. Những âm thanh lẫn lộn, những âm thanh bỏ rơi âm thanh, biến cố bỏ rơi biến cố, kịch bản bỏ rơi kịch bản, sân khấu bỏ rơi sân khấu.

Cứ như thế.
Và cứ như thế.

Sự thật nằm trong dối trá, hăy dối trá. Cảm xúc nằm trong tư tưởng, hăy tư tưởng. Cải lương nằm trong hát chèo, cây cỏ nằm trong đất đai, đất đai nằm trong rừng rú. Như băo tố nhái băo tố, b́nh yên nhái b́nh yên, h́nh nộm nhái h́nh nộm, tật nguyền nhái tật nguyền. Và mỗi chúng ta là những vật phế thải. Được thải ra, thải ra, thải ra... Không có trí nhớ nào được phép tồn tại, không có lăng quên nào được phép quên đi, không có già cỗi nào được phép già cỗi. Những bóng ma luôn luôn có thật. Những chợ trời mở cửa trong đêm tối. Những kẻ đầu trộm đuôi cướp đầu thai thành tượng gỗ, những kẻ ăn chay nằm đất đầu thai thành tượng đất nung.

Tiếng nói từ hậu trường. Sân khấu trống.

Tiếng nói co dăn, trở thành trừu tượng, bị phủ nhận, ném vào hậu trường. Tiếng nói không phải của ai, tiếng nói của tất cả mọi người. Tiếng nói đuổi theo tiếng nói, bản văn đuổi theo bản văn. Chúng ta là ai? Chúng ta không phải là người, chúng ta không phải là những chiếc ghế, chúng ta là những bản văn. Nhưng không có tiếng nói nào đúng là tiếng nói, không có bản văn nào đúng là bản văn. Những bản văn được đọc từ người đọc. Không có người đọc nào đúng là người đọc, không có khán giả nào đúng là khán giả, không có diễn viên nào đúng là diễn viên. Không có chúng ta nào đúng là chúng ta.

Tiếng nói từ hậu trường. Sân khấu trống.

Tôi sống mệt, chết mệt.
Tôi phải đi. Tôi phải đi ngay.
Hỡi những kẻ nói toàn chuyện hũ nút.
Hỡi những kẻ nói toàn chuyện tào lao.
Hỡi những kẻ câm, mù, què quặt.
Hỡi những kẻ điêu ngoa, những lời nói dối.
Hỡi những kẻ thật thà, những lời nói thật.
Hỡi những kẻ ra đi, không bao giờ trở lại.
Hỡi những kẻ ở lại, không bao giờ ra đi.
Hỡi những kẻ gạo chợ nước sông.
Hỡi những kẻ nằm gai nếm mật.
Hỡi những năm, những ngày, những tháng.
Hỡi những ngày, những tháng, những năm.

Kịch giết kịch.
Kịch cứu kịch.
Kịch chẳng c̣n là kịch.
Kịch vẫn là kịch.
Tôi phải đi. Tôi phải đi ngay.

Chàààooo!








Tiếng người đàn ông ḥa cùng tiếng nói từ hậu trường (hay nhiều người). Trong lúc sân khấu vẫn trống.

Câu chuyện chấm dứt ngay lúc chấm dứt. Mọi người có thể ra về hay ngồi lại. Cấm hút thuốc với ai hút thuốc, không cấm hút thuốc với ai không hút thuốc (phải có giấy của bác sĩ tai mũi họng). Mọi người có quyền kể lại câu chuyện, nhưng tuyệt đối không được lập lại lời đă nghe, điều đă thấy, có nghĩa là phải tự giải phóng khỏi kư ức, v́ kư ức luôn luôn xuyên tạc và bóp méo sự thật (dù rằng sự thật chưa bao giờ xuất hiện). Đeo mặt nạ để che dấu chân tướng, cảm xúc trong khi diễn tuồng v́ kịch không cần cảm xúc, không cần cá tính, ai cũng như ai. Mọi người có thể cùng một lúc lên diễn lại vở kịch của ḿnh, căi và cọ, hay cọ và căi, nhưng không được xâm phạm cơ thể hay thuần phong mỹ tục, và ra ngoài giới hạn quyền làm người (điều này mông lung, mờ ảo nhưng vẫn là một điều luật). Ai vi phạm sẽ bị trục xuất về chỗ ngồi. Những kẻ say rượu sẽ bị treo bằng lái. Những bằng lái bị treo phải được treo ở nơi dễ thấy. Những bọn chim chuột, mèo mả gà đồng, những bọn vô công rồi nghề, những bọn ngủ bờ ngủ bụi, phải tuân theo luật (sân khấu), ra và vào, lên và xuống, không được lẫn lộn vai này với vai kia, cảnh này với cảnh nọ. Những kẻ nổi loạn cấm nổi loạn, những kẻ ngây thơ cấm ngây thơ. Những kẻ buôn thúng bán bưng luôn luôn buôn thúng bán bưng. Những kẻ lăng tai luôn luôn lăng tai. Những kẻ gà mờ luôn luôn gà mờ. Những kẻ chán cứ chán. Những kẻ không chán cứ không chán. Mọi điều cần nói đă nói hết. Kể từ nay, cấm nói.

Người đàn ông bước ra từ phía trái, tiếng la ó nổi lên. Trở vào. Ló đầu ra. Tiếng la ó nổi lên. Nhiều lần như vậy.

Người đàn ông bước ra từ phía phải, tiếng la ó nổi lên. Trở vào. Ló đầu ra. Tiếng la ó nổi lên. Nhiều lần như vậy.

Chiếc ghế được ném ra từ phía trái, tiếng la ó nổi lên, và kéo dài. Chiếc ghế được ném ra từ phía phải, tiếng la ó nổi lên, và kéo dài.

Những chiếc ghế liên tiếp được ném qua từ cả hai phía, phải và trái, chồng chất lên nhau. Tiếng la ó không dứt, lẫn với những âm thanh được phóng đại. Màn ảnh tắt. Sân khấu tối hẳn.

Im lặng. Sân khấu sáng dần, một đống ghế lẫn với cả những đồ phế thải, giống như một kho chứa đồ cũ. Màn kéo lại. Vẳng ra tiếng dọn dẹp, tiếng quét, tiếng chân. Âm thanh được phóng cực đại.

Im lặng. Màn mở ra. sân khấu không có ǵ cả, và chừng như cũng chẳng có chuyện ǵ xảy ra. Khoảng một phút sau, màn kéo lại.

(Kịch tới đây chưa phải hết. Khán giả cùng lúc lên sân khấu để diễn theo ư ḿnh v́ cho rằng, mỗi người đều có cách đạo diễn và thể hiện khác nhau, và rằng kịch bản là một phần trong cái kịch bản đă có sẵn của họ. Nếu không, đạo diễn, diễn viên và khán giả có thể đẩy tới, chẳng hạn tranh luận về việc đạo diễn có theo đúng kịch bản, diễn viên có theo đúng đạo diễn hay không, mục đích là đi t́m, hay tạo ra ư nghĩa, khởi từ một tiền đề, vở kịch vô lư, đứt đoạn và rời rạc. Những diễn biến vở kịch trong khi tập được thu lại và phóng lên màn ảnh, như một cách diễn lại những hậu cảnh từ đằng sau hậu trương, mang ư nghĩa, vở kịch bị lộn trái. Trong suốt tiến tŕnh, đạo diễn làm cho vở kịch sống động nhưng tránh tạo cảm xúc, v́ mục đích là tạo sự vô cảm nơi khán giả. Mọi hoạt cảnh có thể thay đổi nhưng tiếng nói phải giữ nguyên, dù hay dở, đúng sai, cũ ṃn hay mới mẻ, v́ giả thuyết rằng, tiếng nói đó từ trong quá khứ hay chính là quá khứ. Mà quá khứ th́ chỉ tàn phai đi chứ không bao giờ thay đổi được. Câu cuối cùng từ hậu trường, "Kể từ nay, cấm nói," nhưng ở phần này, cứ nói v́ cũng được giả thuyết rằng, tiếng nói đang nói là tiếng nói đă được nói từ quá khứ. Kịch bị lộn trái nhiều lần, cho đến khi trở lại là chính đời thường).

HẾT

KHẾ IÊM

Home