NHẬN ĐỊNH CỦA BAN TUYỂN CHỌN
GIẢI THƠ TÂN HÌNH THỨC

 

 
 

 

 

Giải thơ tân hình thức trao cho bài thơ hay nhất trong mỗi định kỳ là 2 tháng. Nhà thơ Nguyễn Tất Độ gửi tất cả 12 bài thơ để dự thi. Như vậy ban tuyển chọn phải tuyển ra một bài hay nhất. Nhưng 5 người tuyển chọn lại chọn 5 bài khác nhau, như vậy trong 12 bài bài nào cũng có thể chọn được. Đây cũng là quan điểm của nhà thơ Phạm An Nhiên. Hoặc như nhà thơ Hải Vân, cũng là nhà trình tấu nhạc cổ điển phương Tây, nên thích bài thơ Tan Vỡ vì có chủ đề âm nhạc. Vì vậy chúng tôi đưa tất cả 12 bài thơ để bạn đọc chọn lựa tùy ý.

Nhà thơ Khánh Minh, nghiêng về cảm xúc thơ, phát biểu:

“Cách đây không lâu anh nói hy vọng với giải thơ THT, chúng ta sẽ có đựoc sự tham gia đông đảo của lớp trẻ, thì với NTĐ, đã là một tín hiệu vui, cảm giác đầu tiên của KM khi đọc thơ NTĐ là rất đều tay qua 12 bài thơ. Riêng KM chọn 2 bài: Một Ngàn Lời Nói DốiCà Phê Sáng. Trước hết là do cái cảm xúc tức thì mà 2 bài thơ đã gây ra cho mình (theo KM đó là yếu tố quyết định gần như một nửa để mình thích một bài thơ hay không). NTĐ đã bộc bạch “Thơ là phương tiện để giải bày bức xúc” thì với 2 bài thơ đã khiến cho người đọc cảm nhận đựơc những điều mà một lớp trẻ đang nhìn thấy nỗi bất lực trong bức phá đổi mới không khí họ đang hít thở. Những câu lập đi lập lại trong cả hai bài tạo nên một âm thanh ray rứt và đầy tính kêu gọi khiến người đọc phải tự hỏi chúng ta sẽ làm gì. Đánh động được tâm can người đọc như thế là một thành công của bài thơ Một Ngàn Lời Nói Dối.”

Nhà thơ Linh Vũ quan tâm tới vấn đề tâm linh. Anh cho rằng: “Trong 12 bài thơ mỗi bài đều có một góc cạnh triết lý về cuộc đời rất hay còn về hình thức để tác tạo một bài thơ Tân Hình Thức thì chưa đạt được mức độ đỉnh cao. Với cá nhân tôi, đọc để yêu thơ, để cảm nhận và nắm bắt thì bài Tôi Đã Làm Như Thế xem như vừa ý nhất. Bài thơ nói lên được ba góc cạnh của đời sống: Thân phận con người, hiện hữu của dòng đời và sự tĩnh mặc trong nội tâm. Con người bước ra từ bẩm sinh hẳn là khó thay đổi, con sông của dòng đời là cuồng phong bão táp nên sự chống đỡ của con người rất ư là khó, dù có ngồi lại soi những ánh đuốc bình an không vọng niệm vào tâm. Tâm vẫn động và hạnh phúc rất mong manh. Bài thơ chấm dứt bằng Thiền để tĩnh mặc.Nhưng Hạnh phúc con người là hành trình chứ không phải là điểm đến, hiện tại là có thật và cũng là chân giá trị. Dù mỗi người có riêng mình một hướng đi của cuộc đời, một cột mốc để đánh đu, nhưng với Nguyễn Tất Độ cột mốc trong bài thơ Tôi Đã Làm Như Thế cuộc sống là cát bụi, tâm tĩnh là hạnh phúc và Thiền là phương tiện dẫn đến chân như.”

Nhà thơ Trầm Phục Khắc lại để ý tới vấn đề ngôn ngữ thơ. Anh cho rằng bài thơ Những Tòa Nhà gần với ngôn ngữ thơ tân hình thức hơn cả, còn các bài khác vẫn còn là ngôn ngữ trừu tượng (có thể là cả nội dung nữa) của thơ tự do. Nhưng thế nào là ngôn ngữ thơ tân hình thức? Ngay nhà phê bình Đặng Tiến cũng từng đặt câu hỏi: “Cao đẹp thay dụng tâm đưa lời thường và đời thường vào thơ. Khốn nỗi, đời thường, ai biết là đời nào?” Ngôn ngữ đời thường chính là phóng chiếu từ những câu nói và sinh hoạt đời sống thường ngày.

Trong khi thơ vần điệu và tự do, chủ vào chữ để tạo cảm xúc và gây sự chú tâm của người đọc. Chữ có thể là khó hiểu, tục, hay bóng bảy. Trong khi thơ tân hình thức đọc lên không thấy chữ, vì thơ dựa vào, và lôi cuốn bởi nghệ thuật kể, cách kể, cách diễn đạt tư tưởng và tính truyện. Thực ra, những nhà thơ tân hình thức Việt trước đó đều là những nhà thơ tự do hoặc vần điệu, nên họ vẫn làm thơ tân hình thức bằng ngôn ngữ và nhịp điệu của thơ tự do hay vần điệu. Ngay cả người đọc cũng đọc theo cách đọc cũ vì thơ tân hình thức chưa làm nổi bật lên đựơc đặc tính của nó. Có lẽ vì thế mà đa số chỉ làm một thời gian ngắn rồi ngưng, không đi tiếp được. Họ ghé qua chơi cho vui một lát rồi thôi, không có ý ở mãi với dòng thơ này. Tuy nhiên, cũng có  một số nhà thơ như Nguyễn Thị Khánh Minh, Lưu Hy Lạc, Nguyễn Hoài Phương, Gỷang Anh Iên… đang nhìn ra đựơc dáng dấp của loại ngôn ngữ này. Thơ tân hình thức vì thế cần thời gian và thực hành để hoàn chỉnh cho đúng hướng.

Trích dẫn một số ý kiến của những nhà thơ trong ban tuyển chọn, tiêu biểu cho sự đa dạng của người đọc, chúng ta thấy, để đáp ứng với số đông người đọc, người làm thơ phải có tài năng và tu luyện. Vả lại, bây giờ, thơ đi tìm người đọc chứ không phải người đọc đi tìm thơ như thời kỳ hiện đại. Vì vậy thơ tân hình thức có ước vọng hướng tới một nghệ thuật lớn (nhưng làm được hay không lại là chuyện khác). Những ý kiến trên cũng là một thông điệp ban tuyển chọn gửi tới nhà thơ Nguyễn Tất Độ như một lời chúc may mắn. Giải thơ tân hình thức không phải xác nhận giá trị của thơ (vì anh vẫn còn đang đi tới) mà xác nhận mức khởi hành của nhà  thơ trong dòng thơ mới. Nguyễn Tất Độ và những nhà thơ thuộc thế hệ anh mới chính là những người khởi đầu khai phá thơ tân hình thức vì họ đang có rất nhiều thời gian trước mặt.

 

 

HOME